امروزه بخش زیادی از زندگی ما در فضای آنلاین میگذرد. برای پیدا کردن یک محصول در گوگل جستجو میکنیم، در اینستاگرام برندها را میبینیم، نظرات دیگران را میخوانیم و قبل از خرید، چند گزینه را با هم مقایسه میکنیم.
طبیعی است که بازاریابی هم همراه با رفتار مردم تغییر کند.
اینجاست که احتمالاً این سؤال مطرح میشود: دیجیتال مارکتینگ چیست و چه کمکی به یک کسبوکار میکند؟
دیجیتال مارکتینگ به زبان ساده یعنی استفاده از کانالهای دیجیتال برای معرفی برند، ارتباط با مخاطب و جذب مشتری. البته ماجرا فقط به تبلیغات در اینستاگرام یا گوگل محدود نمیشود.
در ادامه، خیلی ساده با مفهوم دیجیتال مارکتینگ، روشهای آن و تفاوتش با بازاریابی سنتی آشنا میشویم.
دیجیتال مارکتینگ چیست؟
دیجیتال مارکتینگ (Digital Marketing) یا بازاریابی دیجیتال، مجموعه فعالیتهایی است که یک کسبوکار برای بازاریابی محصولات و خدمات خود از طریق کانالهای دیجیتال انجام میدهد.
وبسایت، گوگل، شبکههای اجتماعی، ایمیل، تبلیغات آنلاین و اپلیکیشنها نمونههایی از این کانالها هستند.
اما یک ویژگی مهم، دیجیتال مارکتینگ را جذابتر میکند: قابلیت اندازهگیری.
در بسیاری از روشهای بازاریابی دیجیتال میتوانیم بفهمیم چند نفر تبلیغ ما را دیدهاند، چند نفر روی آن کلیک کردهاند، چند نفر وارد سایت شدهاند و در نهایت چند نفر خرید کردهاند یا با ما تماس گرفتهاند.
به همین دلیل، دیجیتال مارکتینگ فقط تبلیغات اینترنتی نیست؛ بلکه یک فرایند قابلاندازهگیری برای پیدا کردن مخاطب، برقراری ارتباط با او و تبدیل مخاطب به مشتری است.
چرا دیجیتال مارکتینگ اهمیت دارد؟
مهمترین دلیل ساده است: مخاطبان ما در فضای دیجیتال حضور دارند.
افراد برای پیدا کردن پاسخ سؤالهایشان از گوگل استفاده میکنند. محصولات موردنظرشان را در سایتها بررسی میکنند و ساعتها در شبکههای اجتماعی وقت میگذرانند.
بنابراین یک کسبوکار باید در مکانهایی حضور داشته باشد که مخاطبانش آنجا هستند.
دیجیتال مارکتینگ این فرصت را فراهم میکند که برند در زمان مناسب مقابل مخاطب مناسب قرار بگیرد.
انواع دیجیتال مارکتینگ چیست؟
بازاریابی دیجیتال فقط یک روش مشخص ندارد. کانالها و روشهای مختلفی وجود دارند و هر کسبوکار با توجه به هدف و مخاطبان خود میتواند از تعدادی از آنها استفاده کند.
در ادامه مهمترین روشهای دیجیتال مارکتینگ را بررسی میکنیم.
1. سئو یا SEO
سئو به مجموعه اقداماتی گفته میشود که برای بهتر دیدهشدن صفحات یک سایت در نتایج موتورهای جستجو انجام میشوند.
فرض کنید یک شرکت در زمینه طراحی سایت فعالیت میکند.
وقتی کاربری عبارت «طراحی سایت شرکتی» را در گوگل جستجو میکند، حضور سایت این شرکت در نتایج میتواند باعث ورود یک مشتری بالقوه شود.
سئو معمولاً یک روش بلندمدت است، اما میتواند ورودی ارزشمندی از موتورهای جستجو برای سایت ایجاد کند.
2. بازاریابی محتوایی
بازاریابی محتوایی یعنی تولید محتوایی که برای مخاطب مفید باشد.
این محتوا میتواند یک مقاله آموزشی، ویدئو، پادکست، اینفوگرافیک یا حتی یک پست کوتاه در شبکههای اجتماعی باشد.
در بازاریابی محتوایی قرار نیست دائماً از مخاطب بخواهیم محصول ما را بخرد.
ابتدا با ارائه اطلاعات مفید اعتماد او را جلب میکنیم. سپس زمانی که به محصول یا خدمات ما نیاز داشته باشد، احتمال بیشتری وجود دارد که برند ما را انتخاب کند.
3. بازاریابی شبکههای اجتماعی
اینستاگرام، لینکدین، یوتیوب و سایر شبکههای اجتماعی میتوانند بخش مهمی از دیجیتال مارکتینگ باشند.
اما فعالیت در شبکههای اجتماعی فقط انتشار چند پست در هفته نیست.
شناخت مخاطب، برنامهریزی محتوا، تعامل با کاربران، تبلیغات و بررسی عملکرد محتوا همگی بخشی از بازاریابی شبکههای اجتماعی هستند.
هدف نهایی نیز باید فراتر از افزایش تعداد فالوور باشد.
یک صفحه با فالوور کمتر اما مخاطبان واقعی و مرتبط، ممکن است برای یک کسبوکار بسیار ارزشمندتر از صفحهای با هزاران فالوور غیرمرتبط باشد.
4. تبلیغات آنلاین
گاهی نمیخواهیم چند ماه برای دیدهشدن صبر کنیم. در چنین شرایطی تبلیغات آنلاین میتواند به ما کمک کند.
تبلیغات در موتورهای جستجو، سایتها، اپلیکیشنها و شبکههای اجتماعی نمونههایی از تبلیغات دیجیتال هستند.
یکی از مزیتهای مهم این روش، امکان اندازهگیری نتایج است.
میتوانیم تعداد نمایش، کلیک، هزینه و حتی تعداد مشتریانی را که از یک کمپین جذب شدهاند بررسی کنیم.
5. تبلیغات کلیکی
تبلیغات کلیکی یا PPC یکی از مدلهای رایج تبلیغات آنلاین است.
در این روش معمولاً زمانی هزینه پرداخت میکنید که کاربر روی تبلیغ شما کلیک کند.
برای مثال، تبلیغات جستجوی گوگل میتواند کسبوکار شما را هنگام جستجوی یک عبارت مرتبط در مقابل کاربر قرار دهد.
این ویژگی باعث میشود تبلیغات کلیکی برای جذب افرادی که همین حالا به دنبال یک محصول یا خدمت هستند، اهمیت زیادی داشته باشد.
6. ایمیل مارکتینگ
شاید تصور کنید با وجود شبکههای اجتماعی، ایمیل دیگر کاربرد زیادی ندارد؛ اما ایمیل مارکتینگ همچنان یکی از کانالهای بازاریابی دیجیتال است.
کسبوکارها میتوانند از ایمیل برای معرفی محصولات، ارسال محتوای آموزشی، اطلاعرسانی یا ارتباط دوباره با مشتریان استفاده کنند.
نکته مهم این است که پیام مناسب را برای مخاطبی ارسال کنیم که واقعاً تمایل به دریافت آن دارد.
ارسال تعداد زیادی ایمیل تبلیغاتی بدون شناخت مخاطب، بازاریابی مؤثری نیست.
7. بازاریابی ویدئویی
ویدئو یکی از محبوبترین فرمتهای محتوا در فضای دیجیتال است.
یک کسبوکار میتواند از ویدئو برای معرفی محصول، آموزش، نمایش پروژهها، پاسخ به سؤال مشتریان یا معرفی پشت صحنه مجموعه استفاده کند.
این ویدئوها میتوانند در سایت، اینستاگرام، یوتیوب و سایر پلتفرمها منتشر شوند.
8. اینفلوئنسر مارکتینگ
در اینفلوئنسر مارکتینگ، برند با افرادی همکاری میکند که در یک حوزه مشخص مخاطبان زیادی دارند یا توانستهاند اعتماد جامعه خاصی را به دست آورند.
اما تعداد فالوور نباید تنها معیار انتخاب اینفلوئنسر باشد.
ارتباط مخاطبان او با مشتریان هدف برند، میزان تعامل و اعتبار فرد اهمیت بیشتری دارند.
گاهی همکاری با یک اینفلوئنسر کوچک اما تخصصی میتواند نتیجه بهتری از تبلیغ در یک صفحه بسیار بزرگ داشته باشد.
9. بازاریابی پیامکی
پیامک نیز میتواند بخشی از استراتژی بازاریابی دیجیتال یک کسبوکار باشد.
ارسال کد تخفیف، اطلاعرسانی درباره یک رویداد، یادآوری یا معرفی پیشنهاد ویژه نمونههایی از کاربرد پیامک هستند.
البته تعداد زیاد پیامهای تبلیغاتی میتواند نتیجه عکس داشته باشد.
بنابراین زمان ارسال، محتوای پیام و انتخاب مخاطب اهمیت زیادی دارد.
مزایای دیجیتال مارکتینگ چیست؟
یکی از دلایل رشد سریع بازاریابی دیجیتال، مزایایی است که برای کسبوکارها ایجاد میکند.
مهمترین مزایا عبارتاند از:
امکان اندازهگیری نتایج
دسترسی به مخاطبان بیشتر
امکان هدفگیری دقیقتر
قابلیت کنترل و مدیریت بودجه
امکان اصلاح و بهینهسازی کمپین
ارتباط مستقیمتر با مشتری
امکان اجرای کمپین برای کسبوکارهای کوچک و بزرگ
برای مثال، اگر یک تبلیغ آنلاین نتیجه مناسبی نداشته باشد، میتوان پیام، تصویر، مخاطب یا بودجه آن را تغییر داد و دوباره نتیجه را بررسی کرد.
همین قابلیت اندازهگیری و اصلاح، یکی از نقاط قوت مهم بازاریابی دیجیتال است.
تفاوت دیجیتال مارکتینگ و بازاریابی سنتی
حالا که میدانیم دیجیتال مارکتینگ چیست، بهتر است تفاوت آن را با بازاریابی سنتی هم بررسی کنیم.
بازاریابی سنتی شامل رسانههایی مانند بیلبورد، تبلیغات محیطی، تلویزیون، رادیو، روزنامه و تبلیغات چاپی است.
در مقابل، بازاریابی دیجیتال از کانالهایی مانند سایت، گوگل، شبکههای اجتماعی و ایمیل استفاده میکند.
یکی از تفاوتهای اصلی این دو، نحوه اندازهگیری نتایج است.
در فضای دیجیتال معمولاً اطلاعات بیشتری درباره رفتار مخاطب در اختیار داریم. برای مثال میتوانیم تعداد کلیکها، ورودی سایت یا نرخ تبدیل را بررسی کنیم.
اما این موضوع به معنی بیاثرشدن بازاریابی سنتی نیست.
آیا بازاریابی سنتی دیگر کاربرد ندارد؟
خیر.
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم با گسترش دیجیتال مارکتینگ، تبلیغات سنتی و محیطی دیگر مؤثر نیستند.
در واقع هر رسانه کارکرد خاص خودش را دارد.
برای مثال، تبلیغات محیطی میتواند برای ایجاد آگاهی از برند و دیدهشدن گسترده در یک منطقه بسیار مؤثر باشد.
در مقابل، تبلیغات دیجیتال میتواند کاربری را هدف قرار دهد که در همان لحظه به دنبال یک محصول یا خدمت مشخص است.
بنابراین سؤال اصلی این نیست که دیجیتال مارکتینگ بهتر است یا تبلیغات سنتی.
سؤال بهتر این است:
برای رسیدن به مخاطب موردنظر، از چه رسانهای باید استفاده کنیم؟
ترکیب تبلیغات محیطی و دیجیتال مارکتینگ
اتفاقاً در بسیاری از کمپینها میتوان بهترین نتیجه را از ترکیب رسانههای آنلاین و آفلاین گرفت.
فرض کنید هنگام رانندگی یک بیلبورد را مشاهده میکنید. نام برند در ذهن شما باقی میماند و چند ساعت بعد آن را در گوگل جستجو میکنید.
وارد سایت میشوید، خدمات مجموعه را بررسی میکنید و در نهایت تماس میگیرید.
در این مثال، کدام رسانه باعث جذب مشتری شده است؟
واقعیت این است که هر دو رسانه در تصمیم مشتری نقش داشتهاند.
بیلبورد باعث آشنایی اولیه شده و فضای دیجیتال اطلاعات لازم برای ادامه مسیر را در اختیار مخاطب قرار داده است.
به همین دلیل در یک استراتژی بازاریابی حرفهای، بهتر است رسانههای آنلاین و آفلاین را جدا از یکدیگر نبینیم.
ابزارهای دیجیتال مارکتینگ چه هستند؟
برای اجرای دیجیتال مارکتینگ ابزارهای زیادی وجود دارد.
برخی ابزارها برای بررسی رفتار کاربران سایت استفاده میشوند. برخی برای سئو مناسباند و گروه دیگری برای تبلیغات، مدیریت شبکههای اجتماعی یا ارتباط با مشتری کاربرد دارند.
بهطور کلی میتوان ابزارهای دیجیتال مارکتینگ را در چند گروه قرار داد:
ابزارهای تحلیل سایت
ابزارهای سئو
ابزارهای مدیریت شبکههای اجتماعی
ابزارهای تبلیغات آنلاین
ابزارهای ایمیل مارکتینگ
سیستمهای مدیریت ارتباط با مشتری
ابزارهای تولید و مدیریت محتوا
ابزارهای هوش مصنوعی
اما یک نکته را نباید فراموش کرد:
ابزار خوب بدون استراتژی خوب، نتیجه خاصی ایجاد نمیکند.
ابتدا باید هدف و مخاطب مشخص شوند و بعد سراغ انتخاب ابزار برویم.
نقش هوش مصنوعی در دیجیتال مارکتینگ
امروزه هوش مصنوعی به بخشی از فرایند بازاریابی دیجیتال تبدیل شده است.
ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند در تحقیق، ایدهپردازی، تحلیل اطلاعات، تولید محتوا، شخصیسازی پیامها و انجام برخی کارهای تکراری به تیمهای بازاریابی کمک کنند.
با این حال، هوش مصنوعی جای شناخت مخاطب و استراتژی بازاریابی را نمیگیرد.
اگر ندانیم برای چه کسی محتوا تولید میکنیم و هدف کسبوکار چیست، استفاده از بهترین ابزارهای هوش مصنوعی هم مشکل را حل نخواهد کرد.
بنابراین بهتر است AI را یک ابزار کمکی قدرتمند در کنار نیروی انسانی و استراتژی بدانیم.
دیجیتال مارکتینگ برای چه کسبوکارهایی مناسب است؟
تقریباً هر کسبوکاری میتواند از دیجیتال مارکتینگ استفاده کند؛ اما روش مناسب برای همه یکسان نیست.
برای مثال، یک فروشگاه اینترنتی ممکن است بیشتر روی سئو و تبلیغات آنلاین سرمایهگذاری کند.
یک شرکت B2B شاید از سایت، مقالات تخصصی، لینکدین و ایمیل نتیجه بهتری بگیرد.
یک کسبوکار محلی نیز میتواند از ترکیب اینستاگرام، سئوی محلی، تبلیغات آنلاین و تبلیغات محیطی استفاده کند.
پس قبل از انتخاب کانال باید ببینیم مشتری ما چه کسی است و بیشتر در کجا حضور دارد.
چگونه دیجیتال مارکتینگ را شروع کنیم؟
برای شروع لازم نیست همزمان در تمام کانالها حضور داشته باشید.
اتفاقاً این یکی از اشتباهات رایج کسبوکارهاست.
اول هدف خود را مشخص کنید.
آیا میخواهید فروش بیشتری داشته باشید؟ برندتان شناختهتر شود؟ بازدید سایت افزایش پیدا کند؟ یا مشتریان بالقوه بیشتری جذب کنید؟
بعد از مشخصشدن هدف، مخاطبان خود را بشناسید.
سپس کانالهایی را انتخاب کنید که احتمال حضور مخاطبان شما در آنها بیشتر است.
مسیر ساده شروع دیجیتال مارکتینگ را میتوان اینطور خلاصه کرد:
تعیین هدف ← شناخت مخاطب ← انتخاب رسانه ← تولید محتوا و پیام ← اجرا ← اندازهگیری ← بهبود
قرار نیست اولین کمپین شما بینقص باشد.
یکی از مزیتهای دیجیتال مارکتینگ همین است که میتوانید نتایج را ببینید، از دادهها یاد بگیرید و کمپین بعدی را بهتر اجرا کنید.
دیجیتال مارکتینگ بهتر است یا تبلیغات محیطی؟
این سؤال پاسخ یکسانی برای همه کسبوکارها ندارد.
اگر مخاطب همین حالا در گوگل به دنبال خدمات شماست، سئو و تبلیغات جستجو اهمیت زیادی دارند.
اگر میخواهید یک برند در سطح شهر دیده شود و در ذهن مخاطبان باقی بماند، تبلیغات محیطی میتواند گزینه بسیار مهمی باشد.
در بسیاری از مواقع نیز بهترین انتخاب، ترکیب این دو است.
مخاطب ممکن است امروز برند شما را روی یک بیلبورد ببیند، فردا محتوای شما را در اینستاگرام مشاهده کند و چند روز بعد نامتان را در گوگل جستجو کند.
این همان مسیری است که بازاریابی امروزی را شکل میدهد.
جمعبندی؛ دیجیتال مارکتینگ چیست؟
اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم دیجیتال مارکتینگ چیست، میتوانیم آن را مجموعهای از فعالیتهای بازاریابی برای ارتباط با مخاطبان از طریق کانالهای دیجیتال تعریف کنیم.
سئو، سایت، تولید محتوا، شبکههای اجتماعی، تبلیغات آنلاین، ایمیل و ویدئو همگی میتوانند بخشی از بازاریابی دیجیتال باشند.
اما موفقیت فقط به حضور در این کانالها بستگی ندارد.
باید مخاطب خود را بشناسید، هدف مشخصی داشته باشید، رسانه مناسب را انتخاب کنید و نتایج فعالیتهایتان را اندازهگیری کنید.
همچنین نباید بازاریابی دیجیتال و تبلیغات سنتی را دو رقیب بدانیم. در بسیاری از کسبوکارها، ترکیب هوشمندانه تبلیغات محیطی و دیجیتال مارکتینگ میتواند مسیر کاملتری از دیدهشدن برند تا جذب مشتری ایجاد کند.
راهنمای رسمی Google Search Central